تاريخ امروز: 02/05/1396

جستجو
 
بيشترين بازديدها
 
آمار سايت
 
 
 

در گذشت ابو ريحان بيروني

 

ابوريحان محمد بن احمد بيروني دانشمند بزرگ و رياضي‌دان، ستاره‌شناس و تاريخ‌نگار سده چهارم و پنجم هجري ايران است و بعضي از پژوهندگان او را از بزرگترين فيلسوفان مشرق‌ زمين مي‌دانند.

ابوريحان بيروني

ابوريحان محـمد بن احـمد خوارزمي از نوابغ و دانشمندان بزرگ خراسان در سال 362 هـجري قـمري در منـطقه خارج از شهـر خوارزم بدنـيا آمد، و به هـمين دليل او را "بـيـروني" لقـب دادند. در نوجواني نـزد يكي از اميرزدگـان، دانشمند معـروف به ابونصر عـراق (از خاندان آل عراق) به تحـصيل مثـلثات كروي و دانش رياضي پـرداخت و با حـمايت مالي هـمين فرد بود كه توانست نزد استادان مخـتـلف به فراگـيري عـلوم و دانش هاي زمانه خود هـمچـون طب و فـلسفه بپـردازد. در جـواني به دربار سلسله خوارزمشاهـيان، كه اهـل عـلم و ادب و حامي و مشوق دانشمندان و اديـبان بودند، پـيوست. پس از انـقراض دوران زمامداري اين سلسله به ري رفت و در مباحثات رياضي با دانشمندان آن ديار شركت كرد. حاصل گـفت و گـوهاي عـلمي بـيروني با اين دانشوران در كـتاب "مقاليد عـلم الهـيئت" آورده شده است.
ابوريحان سپس به جرجان (گـرگـان) و به دربار قابوس بن وشمگـير، پادشاه آل زيار رفـت و به پاس حمايت قاموس، كـتاب مشهـور خود به نام "آثارالباقـيه" را به نام وي تأليف كرد. در هـمين دوره بود كه به اكـتـشاف نجـومي و رصد ستارگـان پرداخت و طول و عرض جـغـرافـيايي جرجان را محاسبه كرد.
بـيروني در اوايل سال 394 از جرجان به خوارزم رفـت و مدتي با ابوعلي سـينا و ساير دانشمندان دربار عـلي بن مأمون خوارزمشاه به بحث علمي پـرداخت. مأمونيان، كه شاخه اي از سلسله خوارزمشاهـيان به حساب مي آيند (و آنها را خوارزم شاهان مأموني نيز مي نامند)، در دانش دوستي و ادب پـروري شهـره بودند. وجود وزيري اهـل فضل در دستگـاه مأمونيان به نام ابوالحسن احمد بن محمد سهـيلي باعث رونق ادب و دانش شد و فضايي بسيار مطلوب براي رشد عـلم و اكتـشافات و اخـتراعات فراهـم آمد.
با حمله غـزنويان و به پايان آمدن دوران خوارزمشاهـيان، ابوريحان با سپاهـيان سلطان محـمود غـزنوي از خوارزم به غـزنـين رفت و تا سال درگـذشت خود مقـيم اين شهـر بود. به عـبارت ديگر ابوريحان 32 سال از عـمر پربار خويش را در دربار سلطان محـمود، سلطان مسعـود و سلطان مودود گـذراند.
شهـرت عالمگـير ابوريحان در مدت اقامتـش در هـند در معـيت غـزنويان باعث گـرديد عـليرغـم آن كه هـنديان سپاهـيان غـزنوي را دشمن خود مي پـنداشـتـند مقام و مرتـبه اش را گـرامي دارند. ابوريحان در اين مدت زبان سانسكريت و عـلوم و دانش هـنديان را فرا گـرفت و برآيـند پژوهـش هاي خود را در كتابي به نام "كـتاب الهـند" درآورد كه منـبعـي موثـق براي شناخت مكاتب و عـقايد هـنديان است. وي هـمچـنين كـتابي درباره نجـوم و رياضيات از سانسكريت به فارسي برگـرداند كه عـنوان آن "زيج سند هـند" است.
ابوريحان در طول 72 سال زندگي خود حدود 143 كتاب نوشت. در مجموع مهمترين آثار بيروني: «التفهيم» در رياضيات و نجوم، «آثار الباقيه» در تاريخ و جغرافيا، «قانون مسعودي» كه نوعي دانشنامه است و كتاب «تحقيق ماللهند» درباره اوضاع اين سرزمين از تاريخ و جغرافيا تا عادات و رسوم و طبقات اجتماعي آن، ميباشد.
اختراعات، اكـتشافات و پـژوهـش هاي ابوريحان:
اصل تسطيح كره و ترسيم نقـشه هاي جـغرافـيايي.
چاه آرتـزين (عليرغـم ادعاي غـربـيان در نسبت دادن اين كشف به خود، ابوريحان در آثارالباقيه مفصلاً به آن پرداخته است.)
ترازوي ابوريحان كه از دقـيق ترين ترازوهاي تاريخ عـلم است. اصل نجومي تسوية البـيوت - اصل نجـومي مطرح شعـاع - سير نور و صوت - محاسبه مساحت، محيط و قطر كـره زمين - طول و عـرض جـغـرافـيايي و سمت قـبلهً بـلاد - چـگـونگي تعـيـين قـله و ساحت محـراب مسجـد - رصد ميل كلي و ميل اعظم در نجوم - حركت زمين - حركت وسطي و اوج خورشيد - خاصيت فيزيكي الماس و زمرد - جزر و مد رودها و نهـرها - اشكال هـندسي گلها و شكـوفه ها - امكان ايجاد خلاء - پـژوهـش در مورد چگـونگي توليد عسل- رصد خسوف و كسوف - پـژوهـش تاريخي در مورد سلسله ساسانيان - تـنظيم خانه هاي شطرنج - ساخت افزارهاي ويـژه رصدي (سه ميله، شاقول،.. .) - ساخت كره جـغـرافـيايي و طرح نظريه وجود قاره آمريكا.

ابوريحان بيروني


ابوريحان در طول عمر خود با قناعت زندگي مي‌كرد و به تجملات و ظواهر دنيا اهميتي نمي‌داد و زماني كه در غروب شب جمعه دوم رجب 440 ه.ق برابر با 1048 م. در سن هفتاد سالگي و در غزنه چشم از جهان فرو بست، ثروت زيادي را براي خانواده‌اش باقي نگذاشت و ثروت خانواده‌اش همان نام نيك ابوريحان بود كه هميشه براي آنها جاودان ماند.
با رفتن ابوريحان، هر يك از دانشمندان هم‌عصر او چه ايراني و چه غير ايراني كه او را مي‌شناختند و با او برخورد داشتند، در نوشته‌هاي خود در مورد او چنين مي‌گويند.
«بروكلمان» در تاريخ رجال اسلامي، پرمايه‌ترين كلماتش را در معرفي «ابوريحان» مورد استفاده قرار ميدهد: «حقيقت اينست كه شجاعت فكري «بيروني» و حب او به آگاهي علمي و دور بودنش از توهم و دوستداري حقيقت و تسامح و پاكي ضمير او جملگي از خصايلي است كه در قرون وسطي بي‌نظير بوده است. درواقع او نابغه‌اي نوآور بود و در مسائل علمي بصيرت كامل داشت و نظر صائبش از نفوذ خاص برخوردار بود.»
«جرج سارتن» هم كه بشدت تحت تأثير «بيروني» است در كتاب «مقدمه‌اي بر تاريخ علم» فاخرترين صفت‌هاي دستوري را در معرفي او بكار مي‌گيرد. اين عين اظهار نظر اوست: «بيروني نه فقط از فيلسوفان و رياضيون و جغرافي‌دانان نامبردار است، بلكه از بزرگترين مورخان اسلام و از نامدارترين دانشمندان جهان است.»


منبع: www.irib.ir

تعداد بازديد: 12229 تاريخ خبر: 23/04/1386 كد خبر: 290
نسخه چاپي | نظر بدهيد | ارسال براي يك دوست
 

 

صفحه اصلي اخبار
آرشيو
گزارش تصويري
قسمت هاي مختلف مجتمع
 
همه قسمت ها
مجتمع
مدرسه پسرانه ابتدايي حكمت
مدرسه راهنمايي پسرانه حكمت
دبيرستان پسرانه حكمت
كانون فرهنگي
پيش‌دانشگاهي
دبستان دخترانه
موضوعات
 
فيلم و صوت
نمونه سوال درسي دبيرستان
افتخارات
تكاليف مدرسه راهنمايي
مناسبت‌ها
مشاهير و شخصيت‌ها
بازديد و اردو
ورزشي
روابط عمومي
پرورشي
جشن
بزرگداشت
آموزش

 

   
 

صفحه‌اصلي | اخبار | ‌مجتمع | ابتدايي | راهنمايي | دبيرستان | خبرنامه | تالارهاي گفتمان | سفر علمي | افتخارات | ارتباط با ما
تاريخ آخرين تغييرات در سايت 20/11/1393
Powered By nab.ir